Ngôi chùa ở TP.HCM giữ tiếng mẹ đẻ cho trẻ em Khmer

Bên trong chánh điện chùa Tông Kim Quang ở xã Phú Giáo (TP.HCM), hơn chục em thiếu nhi, thiếu niên ngồi thành nhiều hàng, chăm chú lắng nghe lời hướng dẫn trước giờ học múa truyền thống. Ở một góc khác, tấm bảng học gần như phủ kín những ký tự Khmer được viết bằng phấn trắng, bên cạnh là các ghi chú bằng tiếng Việt về cách phát âm và ghép vần.

ẢNH: T.K.Q

Những dòng chữ nối tiếp nhau trên mặt bảng cho thấy việc học tiếng Khmer chưa bao giờ là điều dễ dàng. Thế nhưng, suốt nhiều năm qua, lớp học vẫn đều đặn diễn ra ngay trong không gian chùa, nơi các em nhỏ không chỉ học chữ, học múa mà còn có cơ hội tiếp cận với văn hóa dân tộc mình theo cách gần gũi nhất.

Mùa hè này, chùa Tông Kim Quang tiếp tục mở các lớp học miễn phí dành cho thanh thiếu niên. Đây là năm thứ ba chùa tổ chức lớp dạy chữ Khmer và là năm thứ hai mở lớp dạy múa truyền thống.

Theo sư Châu Hoài Thái, trụ trì chùa Tông Kim Quang, đời sống vật chất của nhiều gia đình Khmer hiện nay đã có những chuyển biến tích cực, nhưng không gian để thanh thiếu nhi tiếp cận và thực hành văn hóa truyền thống lại ngày càng thu hẹp.

ẢNH: T.K.Q

Điều này càng rõ hơn tại những địa bàn công nghiệp như khu vực Phú Giáo, nơi có nhiều gia đình Khmer từ các tỉnh Tây Nam bộ đến sinh sống và làm việc. Các em có ít cơ hội được học tiếng Khmer, tiếp xúc với nghệ thuật truyền thống hay tham gia các hoạt động cộng đồng mang đậm bản sắc dân tộc.

"Từ thực tế đó, chúng tôi nhận thấy nhiều em đang thiếu một môi trường để kết nối với cội nguồn văn hóa của mình. Các em có thể được học rất nhiều kiến thức trong nhà trường, nhưng lại ít có điều kiện tìm hiểu về ngôn ngữ, lịch sử, phong tục và những giá trị văn hóa mà cha ông đã trao truyền qua nhiều thế hệ", sư Châu Hoài Thái chia sẻ.

Sư trụ trì cho rằng điều đáng lo không phải là các em tiếp cận những giá trị mới của xã hội hiện đại, mà là sự đứt gãy trong quá trình trao truyền văn hóa các thế hệ khi thiếu môi trường sinh hoạt cộng đồng phù hợp.

Đó cũng là lý do chùa lựa chọn mở các lớp học dành cho thiếu nhi thay vì chỉ tổ chức các hoạt động theo mùa lễ hội.

ẢNH: T.K.Q

Sư Châu Hoài Thái cho rằng lễ hội góp phần duy trì bản sắc văn hóa Khmer, nhưng giáo dục mới là con đường trao truyền bền vững. Khi biết đọc chữ Khmer, thực hành các điệu múa truyền thống và hiểu ý nghĩa của lễ hội, văn hóa sẽ đi vào đời sống thường nhật của các em.

Trong quá trình giảng dạy, chùa cũng lồng ghép những câu chuyện về lịch sử dân tộc, ngôn ngữ Khmer, đời sống văn hóa, các giá trị đạo đức truyền thống và tinh thần hiếu học của đồng bào Khmer Nam bộ. Những nội dung này được truyền tải qua các giờ học chữ, giờ tập múa, sinh hoạt tập thể hay các buổi kể chuyện ngắn.

"Chúng tôi mong muốn các em hiểu rằng mỗi điệu múa, mỗi con chữ hay mỗi bài học không chỉ là một kỹ năng, mà đều mang trong mình ký ức văn hóa của cha ông", sư Châu Hoài Thái nói.

ẢNH: T.K.Q

Vị sư trụ trì chia sẻ, chùa Khmer từ lâu không chỉ là nơi tu học mà còn là trung tâm giáo dục, lưu giữ chữ viết, ngôn ngữ và văn hóa dân tộc. Chùa Tông Kim Quang mong muốn tiếp nối vai trò đó, trở thành không gian để các em học chữ Khmer, nghệ thuật truyền thống và hiểu hơn về cội nguồn của mình.

Không chỉ giữ văn hóa Khmer

Ông Vũ Hải Lý, Chủ tịch UBND xã Phú Giáo, đánh giá cao việc chùa Tông Kim Quang tổ chức dạy chữ Khmer và dạy múa Khmer cho thanh thiếu niên trên địa bàn.

Theo ông, hoạt động này góp phần giữ gìn, phát huy và trao truyền văn hóa Khmer cho thế hệ trẻ, đồng thời góp phần đa dạng hóa văn hóa truyền thống của dân tộc Việt Nam theo hướng xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc trong giai đoạn hiện nay.

ẢNH: T.K.Q

Ở góc độ xã hội, đây còn là sân chơi để thanh thiếu niên học tập, rèn luyện. Thông qua việc tham gia các lớp học, các em có thêm môi trường sinh hoạt lành mạnh, từ đó góp phần hạn chế những tác động tiêu cực có thể ảnh hưởng đến lứa tuổi thanh thiếu niên.

Chính quyền địa phương mong muốn việc truyền dạy chữ viết và nghệ thuật Khmer không chỉ dành riêng cho thanh thiếu niên Khmer mà có thể mở rộng cho những bạn trẻ thuộc các dân tộc khác nếu yêu thích và có nhu cầu tìm hiểu. Theo ông Vũ Hải Lý, đó cũng là cách để các giá trị văn hóa Khmer được lan tỏa rộng hơn trong cộng đồng.

Các lớp học hiện được tổ chức hoàn toàn miễn phí. Sư trụ trì bày tỏ khó khăn lớn nhất hiện nay là nguồn nhân lực và kinh phí để duy trì hoạt động lâu dài. Các lớp học chủ yếu nhờ sự đóng góp công sức của chư tăng, các tình nguyện viên, sự đồng hành của nhà hảo tâm cùng sự hỗ trợ về bàn ghế từ chính quyền địa phương.

ẢNH: T.K.Q

Trong buổi học đầu tiên, điều khiến sư Châu Hoài Thái xúc động là nhiều em nhỏ đến lớp từ rất sớm, háo hức chờ được học những bài học đầu tiên. Nhiều phụ huynh cũng ở lại theo dõi con em mình học tập.

Và hình ảnh khiến sư trụ trì nhớ nhất là những đôi bàn tay nhỏ còn vụng về nhưng rất chăm chú tập theo từng động tác của giáo viên. Các em có thể chưa thực hiện đúng ngay từ đầu, nhưng ánh mắt tập trung và niềm vui hiện rõ trên khuôn mặt khiến vị sư cảm nhận được hy vọng về sự tiếp nối của văn hóa dân tộc trong tương lai.

Sư Châu Hoài Thái bộc bạch không kỳ vọng các em trở thành nghệ sĩ hay nhà nghiên cứu văn hóa. Điều sư mong là các em lớn lên thành những công dân tốt và luôn tự hào về nguồn cội của mình.

"Nếu sau 10 năm nữa, các em vẫn còn nhớ tiếng nói, chữ viết và những giá trị văn hóa Khmer mà mình đã được học hôm nay, thì đó đã là một thành công rất lớn", sư Châu Hoài Thái chia sẻ.